ถ้าคุณเป็นคนที่บ้างาน สู้สุดใจ และวัดคุณค่าตัวเองจาก “ผลงาน”
แถมคำแนะนำประเภท “ปล่อยวางบ้างสิ” “ใจดีกับตัวเองหน่อย” น่าจะเป็นประโยคที่ฟังดูน่ารำคาญ และไร้ประโยชน์ที่สุดประโยคหนึ่งในชีวิต
คำถามคือ… ทำไมคนทำงานประเภท High Achievers ถึงไม่สามารถใจดีกับตัวเองได้ง่ายๆ เหมือนคนอื่น
Dara Simkin นักพฤติกรรมศาสตร์ด้านองค์กร และเป็นผู้ร่วมเขียนหนังสือ Full Stack Human: The Mindset Upgrade You Need to Stay Human in a World Ruled by Technology ได้ให้คำคำตอบไว้ได้อย่างน่าสนใจ นั่นคือ คนกลุ่มนี้ไม่สามารถใจดีกับสิ่งที่พวกเขาไม่เข้าใจได้ ซึ่งเธอได้วิเคราะห์ผ่านหลักการ 3 ข้อนี้
1. สมองของคนเก่ง มักเหยียบคันเร่งและเบรกพร้อมกัน
ในทางจิตวิทยา มนุษย์มีสัญชาตญาณ 2 ฝั่งที่ตีกันอยู่ตลอดเวลา คือ อยากก้าวหน้า กับ อยากรอดพ้นจากความล้มเหลว
สำหรับ High Achievers ความกลัวที่จะถูกมองว่าเป็นคนทำงานที่ไม่มีประสิทธิภาพมักจะสูงมาก สมองจึงสร้างเกราะป้องกันขึ้นมาโดยไม่รู้ตัว ด้วยการผลักดันให้ทำงานหนักขึ้น เหมือนกับสมองของคุณกำลังเหยียบคันเร่งและเหยียบเบรกไปพร้อมๆ กัน
เมื่อผลงานไม่เป็นไปตามเป้า สิ่งแรกที่คนกลุ่มนี้ทำ จึงไม่ใช่การถอนหายใจแล้วพักผ่อน แต่คือการลงโทษตัวเอง และตัดสินว่าความผิดพลาดนั้นคือความล้มเหลวของตัวเองอย่างรุนแรง
รายงานจาก Gartner ปี 2026 ระบุไว้อย่างน่าสนใจว่า การสร้างความเปลี่ยนแปลงในองค์กรหรือพฤติกรรมคน ไม่ได้เกิดจากคำคมสร้างแรงบันดาลใจ แต่เกิดจากการสร้างระบบและกิจวัตร ซึ่งคนเราจะเปลี่ยนพฤติกรรมได้ก็ต่อเมื่อเกิดความเข้าใจต่อแรงต้านภายในใจของตัวเองก่อนเท่านั้น
2. ไม่ต้องใช้กำลังใจ แต่ต้องใช้หลักฐาน
Dara Simkin อธิบายวา่ High Achievers ส่วนใหญ่เป็นพวกที่ใช้สมองและตรรกะนำอารมณ์ การบอกให้พวกเขานั่งสมาธิเพื่อสงบสติอารมณ์ ในวันที่ระบบประสาทกำลังเหนื่อยล้า จึงแทบไม่ได้ผล
สิ่งที่คนกลุ่มนี้ต้องการเพื่อที่จะหยุดใจร้ายกับตัวเอง ไม่ใช่อารมณ์ชั่ววูบ แต่คือสิ่งที่เป็นหลักฐานเชิงวิทยาศาสตร์ เช่น ก่อนหน้านี้คุณรู้สึกว่าหลุดโฟกัสกับงานบ่อย แต่สุดท้ายมารู้ว่าตัวเองเป็นคนสมาธิสั้น จากการตรวจพบของแพทย์ พวกเขาจึงพยายามที่จะปรับตัวเพื่อให้อาการดีขึ้น บนความเข้าใจในเงื่อนไขของตัวเอง เป็นต้น
3. เปลี่ยนเสียงตัดสินให้กลายเป็น “ความเข้าใจ”
เมื่อมีข้อมูลแล้ว การจะปลดล็อกตัวเองจากการเป็นคนที่เข้มงวดกับตัวเองเกินไป Dara Simkin แนะนำให้ใช้ 3 เทคนิคนี้
1. Play
การเล่นไม่ใช่แค่การไปเที่ยวพักผ่อน แต่คือวิธีคิดที่ทำให้สมองยืดหยุ่น และมองตัวเองว่าคนที่มีค่า ไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์แบบเสมอไปก็ได้
2. Curiosity
เปลี่ยนคำถามในหัว จากคำว่า ทำไมฉันแย่แบบนี้ ให้กลายเป็น ทำไมวันนี้เราถึงคิดแบบนี้นะ
3. Yes, and…
High Achievers มักคิดแบบสุดโต่ง ทำพลาด 1 ครั้งเท่ากับล้มเหลวทั้งหมด เทคนิคนี้คือการยอมรับความจริงโดยไม่ตัดจบ เช่น “ใช่ วันนี้ฉันทำพลาด และที่ผ่านมาฉันก็เคยทำสำเร็จตั้งหลายอย่าง เดี๋ยวพรุ่งนี้ฉันขอลองใหม่”
แม้คนทำงานหลายคนอาจไม่ใช่ประเภท High Achiever แต่เชื่อว่าเนื้อหาจากบทความนี้ ก็น่าจะทำให้เราเข้าใจคนทำงานกลุ่มนี้มากขึ้นไม่มากก็น้อย หรืออย่างน้อยก็วิธีแนะนำในการทำความเข้าใจบนธรรมชาติของตัวพวกเขาเอง..
อ้างอิง : why high achievers cant just be nicer to themselves
Podcaster : ออฟฟิศ 0.4
Writer : สิ่งที่เจ้านายไม่เคยบอก / เปิดเทอมใหญ่วัยทำงาน / เป็นคนที่ใช่ในงานที่ชอบ / นี่เงินเดือนหรือเงินทอน